Selecteer een pagina

In de vorige blogpost had ik het al over een wandelroute die we hebben gemaakt voor Wandelen Rond Roden. Toen liet ik foto’s zien van het eerste deel van de route “Norg-Veenhuizen – door het stroomdal van de Slokkert naar Hollands Siberië (20km)”, het deel van natuurgebied rond het beekdal van De Slokkert. Ik had beloofd ook foto’s van het Veenhuizen-deel te laten zien. Die staan hieronder, samen met een stukje over Veenhuizen en waarom dat zo’n bijzonder dorp is.

Zoals de titel zegt is Veenhuizen een bijzonder dorp. Hier werd in de 19e eeuw de Maatschappij voor Weldadigheid gesticht, een plek waar mensen heropgevoed konden worden. Dit deel van Drenthe was in die tijd slecht bereikbaar en daardoor was het ook lastig er weer vandaan te vertrekken. Veenhuizen werd daarom wel “Hollands Siberië” genoemd (ook omdat het allemaal niet meer zo vrijwillig en vrijblijvend was als in het begin). In Veenhuizen werden ook dwanggestichten gebouwd en veranderde in een gevangenisdorp. Een gesloten dorp was het, waar zowel gevangenen als gevangenismedewerkers woonden. Buitenstaanders kwamen er niet zomaar binnen. Pas heel recent, in 1984, veranderde dat.

Nog steeds zijn er gevangenissen in Veenhuizen: Norgerhaven en Esserheem zijn bekende namen.

Tegenwoordig is er in het 1e gesticht (het eerste complex van de Maatschappij voor Weldadigheid), het Gevangenismuseum gevestigd, een boeiend museum over alles wat met gevangenissen te maken heeft en de geschiedenis van hoe men door de eeuwen heen met gestraften omging. Ook komt er natuurlijk de geschiedenis van Veenhuizen aan bod en kun je er een rondrit door het dorp maken met de boevenbus.

Tijdens die rondrit (of een wandeling) door het dorp zie je de huizen met stichtelijke opschriften en andere huizen die vroeger van het gevangenispersoneel waren. Een bezoek aan dit dorp is een bijzondere ervaring. Je beweegt je door een uniek stukje Nederlandse geschiedenis.

Over Veenhuizen zijn verschillende boeken verschenen, waarvan “Het Pauperparadijs” van Suzanna Jansen en “Hollands Siberië” en “Koloniekak” van Marriët Meester bekende voorbeelden zijn.

Veenhuizen vormde vroeger samen met vijf andere ex-koloniën (Frederiksoord en Wilhelminaoord in Drenthe, Willemsoord en Ommerschans in Overijssel en de koloniën Wortel en Merksplas in België) de Koloniën van de Maatschappij van Weldadigheid. Het is de bedoeling dat deze plaatsen samen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO komen. Hopelijk gaat dat in 2018 gebeuren, zodat dit erfgoed altijd blijft behouden.

De eerste foto’s laten een paar van de dingen zien die je tegenkomt tijdens de wandelroute Norg-Veenhuizen – door het stroomdal van de Slokkert naar Hollands Siberië (20km) van Wandelen Rond Roden. De tweede serie van 7 foto’s geven een indruk van wat je te zien krijgt tijdens een bezoek aan het Gevangenismuseum. Een bezoek aan het dorp Veenhuizen en het gevangenismuseum is iets dat iedere Nederlander een keer gedaan moet hebben.

Een nieuwe documentaire uit de serie IJzeren Eeuw geeft een goed beeld van de geschiedenis en het leven in de Maatschappij van Weldadigheid. Deze kun je via Uitzending Gemist bekijken: Land zonder paupers – De IJzeren Eeuw.

De wandelroute is een rondwandeling trouwens. Via een andere weg gaat de route terug naar Norg (via het “Spaanse kerkhof”). Wat dat is en nog meer van wat je tijdens de route ziet kun je lezen op de routepagina.

Veenhuizen (1)

Graftrommel op begraafplaats “het Vierde Gesticht”

Veenhuizen (2)

Begraafplaats “het Vierde Gesticht”

Veenhuizen (3)

Koepelkerk, Veenhuizen

Veenhuizen (4)

“Klein Soestdijk”, de directeurswoning

Veenhuizen (5)

Maallust, bierbrouwerij van de lekkere en bijzondere bieren, een mooi pauzemoment tijdens de route

Veenhuizen (6)

Een van de vele huizen met stichtelijk opschrift “Orde en Tucht”.

Veenhuizen (7)

Het Gevangenismuseum in het voormalige Eerste Gesticht.

Gevangenismuseum (1)

Een blik in een moderne gevangenis (foto van een foto).

Gevangenismuseum (2)

Kruis voor radbraken

Gevangenismuseum (3)

Etensbord met eetvoorschrift

Gevangenismuseum (4)

Verschillende soorten kleding

Gevangenismuseum (5)

Slaapkooi (interactief, voor de juiste beleving)

Gevangenismuseum (6)

Masker

Gevangenismuseum (7)

Duimschroef, martelwerktuig

Dit is maar een klein deel van de geschiedenis van Veenhuizen en een klein deel van wat je te zien krijgt wanneer je het dorp of het museum bezoekt. Het lijkt me dat de titel van dit blog “Veenhuizen, een bijzonder dorp” niet overdreven is.

En Veenhuizen heeft nóg meer trouwens, het natuurgebied Fochteloërveen, een groot restant hoogveengebied, waar kraanvogels broeden sinds 2001. Een andere keer plaats ik vast weer eens foto’s van dit mooie gebied. Het is heel lastig om heel boeiend Veenhuizen in één blogpost te vatten 😉